Işık hızı ilk defa nasıl ölçüldü?


Sonsuz Hıza Sahip Olduğu Zannediliyordu

Işık hızı 17. yüzyıla kadar sonsuz olarak varsayılıyordu. Ay tutulması esnasında dünyanın aya düşen gölgesinde gözlemlenen herhangi bir gecikme olmayışı bu varsayıma dayanak olarak gösteriliyordu. Fakat şimdi biliniyor ki ışık gecikmeyi gözlemleyemeyecek kadar çok hızlı.

Işık hızı nasıl ölçülür? Galileo dedi ki…

Galileo ışığın sonsuz hıza sahip olduğundan şüphe duydu ve ışık hızını ölçmek için bir fenerin üzerini örtüp açma tekniğini kullanarak birbirinden uzak iki tepe arasında ışığın hızını ölçmeyi denedi. Fakat net bir sonuç edinemedi. İlk başarılı denemeyi 1676 yılında Olaus Roemer gerçekleştirmiştir. Roemer, Jüpiter’in uydusu Lo’nun tutulma süresinin dünyadan uzaklaştıkça arttığını fark etti.  Roemur, bunu ışığın Dünya ile Jüpiter arasındaki mesafenin artınca ışığın da daha fazla yol almasına bağladı. Roemer bu teknik sayesinde ışığın hızını 214,000 km/s olarak hesapladı. 1718’de James Bradley dünyanın güneş etrafında dönmesi sonucu yıldızların ışıklarının belli bir açıyla geldiğini tahmin ederek bu açıyı ölçmeyi başardı. Bu açıyı kullanarak dünyanın güneş etrafında dönme hızı ile yaptı hesaplamalarla ışık hızını 301.000 km/s buldu.

Işık hzı İlk Kez 1849’da ölçüldü

Dünya dışı gözlem kullanılmadan ışık hızı hesaplaması ilk defa 1849’da Armand Fizeau tarafından yapılmıştır. Fizeau, dönen bir dişlinin iki dişi arasından ışığı geçirerek 8 km ötede duran aynadan geri yansımasını sağladı. Işığın dönüşte bir sonraki delikten geçerek görünmesini sağlayacak şekilde dişlinin hızını arttırdı. Fizeau bu teknikle ışığın hızını 315,000 km/s olarak buldu. L. Foucault aynı deneyi daha sonra birden fazla aynayla daha doğru yaptı. Foucault ışık hızını 298,000 km/s olarak buldu.

Işık Hızının Tarihsel Gelişimi

ışık hızı ilk defa, ışık hızı kaçtır
Işık hızı kaçtır? Işık hızı Ölçümü

Maxwell elektromanyetik teoriyi açıkladığında, ışık hızı ilk defa, boşluktaki manyetik geçirgenlik ve elektriksel geçirgenlik sayesinde, dolaylı yollardan tespit edebilme imkanı bulundu. Bunu Weber ve Kohlrausch ilk olarak 1857 yılında gerçekleştirdi. Rosa ve Dorsey de bu yolu kullanarak 1907’de ışığın hızını 299,788 km/s olarak buldular. Daha sonra ışık hızını hesaplamak için birçok metot kullanıldı. 1958 yılında Froome mikrodalga interferometreyi kullanarak ışığın hızını 299,792.5 km/s olarak buldu. 1970 yılında lazer teknolojisinin gelişmesiyle caesium sabiti ve yüksek spektrum kararlılığı sayesinde daha doğru sonuçlar elde edildi. Günümüzde ışık hızı ± 1 m/s hata ile ölçülebilmektedir. Son ölçüm 1983’de 299,792.458 km/s olarak yapılmıştır.

Comments 1

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Işık hızı ilk defa nasıl ölçüldü?

log in

Become a part of our community!

Captcha!

reset password

Back to
log in