Yıldızların ne kadar uzakta olduğu nasıl biliniyor?


Gökyüzüne bakarak romantik anların keyfini çıkarırız. Hele bir de yıldızlar net görülüyor ve gökyüzüne güzel bir manzara oluşturuyorsa… Hani bir yıldız kayarsa… Peki yıldızlar ne kadar uzak ve yıldızların uzaklığı nasıl hesaplanıyor? İşin romantik boyuttan çıkarak bilimsel bir meraka dönüştüğü andır, bu soruların yanıtlarını aramak.

Boyutları Görüldüğü Gibi Değil

Ufacık bir ışık olarak gözümüze görülen, gökyüzünde binlercesi olan yıldızları asıl boyutları ve şekilleri ile görememekteyiz. Farklı türdeki yıldızları böylece bize görünmesi merakımızı artıracaktır. Teleskoplar yardımı ile yıldız veya galaksiden kaynaklı ışığın tayfını gözlemleyebiliriz. Yıldızların farklı tayfları vardır. Kırmızı halde parlayan nesnenin sıcaklığına bağlı ayırıcı bir tayftan başka bir şey değildir. ışığın tayfından yola çıkılarak bulabileceğimiz tek şey gözlemlediğimiz yıldızın sıcaklığıdır. Kimyasal elementlerin renklerinin farklı olduğunu biliriz. Bu nedenle yıldızların oluştuğu farklı elementleri de gözlemleyerek anlayabiliriz. Yıldızların boyutları ve bizlere uzaklıkları işte yaydıkları ısı ve ışık değerlerinin ölçülmesi ile mümkündür. Yayılan ısının ölçülebilmesinin de en önemli kaynağı renk ve ışıktır.

Işık ve Renkler

Örneğin uzakta bir yıldıza bakıyoruz. Yıldızın sabit bir dalga boyutuyla ışık dalgaları yaydığını düşünelim. Bu haliyle bize ulaşan dalgaların dalga boyları kaynaktan çıkarken ki dalga boyları ile aynı olacaktır. Diyelim ki kaynak bize doğru hareket etmektedir. İkinci kaynağı bize yaydığında kaynağın bize daha yakın olduğunu biliriz. Yani dalga tepeleri arasında mesafe oluşacak ve bu mesafe hareketsiz duruma göre daha küçük olacaktır. hareketsiz konumdan daha kısa olacağı manasını kazandığımız bu noktada benzer şekilde kayağın bizden uzaklaşması halinde ise dalgaların boylarının daha da uzun olacağı kesindir.

Bizden uzaklaşan yıldızların tayfları, kırmızı sonuna doğur kayıyor anlamındayken bize doğru gelen yıldızların tayflarının ise maviye doğru kayacağı manasını taşımaktadır. Buna daha basit bir örnek verecek olursak arabalarının sesini düşünmemiz gerekecektir. Yoldan hızla geçen bir arabanın sesini dinlerken motor sesi yüksek perdeden oluşmaktadır. Yanımızdan uzaklaştığında sesin daha düşük perdeden duyulduğunu biliriz. Işığın ve radyo dalgaları da benzer hareketi sergilediğini anlamamız bu örnekle de mümkündür.

Comments 0

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yıldızların ne kadar uzakta olduğu nasıl biliniyor?

log in

Become a part of our community!

Captcha!

reset password

Back to
log in